czwartek, 25 sierpnia 2016

 

 

W multimedialnym świecie odbieranie sztuki jednym tylko zmysłem staje się już eksperymentem. Mnogość bombardujących nas bodźców i informacyjny szum powodują, że czujemy permanentny niedosyt wrażeń. Sacrum Profanum nie może zostawić nas w stanie niezaspokojenia, toteż proponuje także wydarzenia przekraczające tradycyjne ramy koncertu.

 

Oprócz ogłoszonej 16 czerwca wystawy Rondo znaczy koło (17.09–11.12), przygotowanej wspólnie z Bunkrem Sztuki i prezentującej twórczość Anny Zaradny, kuratorki pierwszego w wolnej Polsce festiwalu poświęconego improwizacji i eksperymentowi Musica Genera, usłyszymy bohaterkę ekspozycji także w roli instrumentalistki – o ile ten staromodny epitet pasuje do artystki używającej na wskroś współczesnego instrumentu, jakim jest komputer. W piątek, 7 października o 19:00 w Centrum Kongresowym ICE Kraków obok Anny Zaradny, kompozytorki, artystki sztuk wizualnych i audialnych, staną Robert Piotrowicz i Jérôme Noetinger, by wspólnie wykonać program zatytułowany Sono Genera – fuzję muzyki elektroakustycznej, improwizowanej i sound artu.

 

Piotrowicz, pierwszy z wymienionych muzyków jest nie tylko współzałożycielem festiwalu i wytwórni Musica Genera, uznanym kompozytorem, autorem instalacji dźwiękowych, ale także wirtuozem modularnych syntezatorów analogowych znanym z nasyconych emocjami dźwiękowych performance’ów. Jego twórczość czerpie z muzyki elektroakustycznej, niemniej rozwija się w kierunku pełnej dynamicznych napięć improwizacji. Tymczasem Noetinger, pochodzący z Marsylii filmowiec, wydawca i instrumentalista, uprawia coś, co można nazwać elektroakustycznym kontrolowanym chaosem, zaś jego ulubionymi instrumentami są rejestrator dźwięku i wszelkiej maści elektroniczne urządzenia zdolne manipulować nagranym lub znalezionym na taśmie materiałem. Energia towarzysząca jego występom na żywo udziela się zarówno towarzyszącym mu na scenie artystom, jak i publiczności, dzięki czemu wspólny występ jego i dwóch wielkich nazwisk polskiej muzyki współczesnej z pewnością nie przejdzie bez echa. Koncert jest niebiletowany i otwarty dla publiczności.

 

Tymczasem w sobotę 8 października o 18:00 w Sali Teatralnej Centrum Kongresowego ICE Kraków zobaczymy koprodukcję festiwalu Sacrum Profanum i agencji producenckiej Kijora Film, multimedialne przedsięwzięcie stawiające znak równości między różnymi dyscyplinami sztuki. Będzie to Opera o Polsce z muzyką Artura Zagajewskiego do fragmentów filmów dokumentalnych Piotra Stasika. Stasik, wraz z Piotrem Gruszczyńskim, jest także autorem libretta do tego nietypowego spektaklu wykorzystującego, prócz miksowanych na żywo projekcji, także fragmenty audycji radiowych i recytowane teksty. Szereg dźwiękowych impresji oraz filmowych fragmentów pływa w mrocznej, drapieżnej muzyce, wszystko to buduje momentami krytyczny, momentami pełen czułości obraz współczesnej Polski. W operze tej obywają się twórcy bez śpiewu – odczujemy ten brak po to, by lepiej zrozumieć pustkę, nieodłączny atrybut rzeczywistości, którą spektakl opisuje. Twórcy zadają w Operze o Polsce szereg pytań dotyczących nas – Polaków i naszego stosunku do kraju, ale, jak sami piszą, „nie odnajdziemy tutaj łatwych odpowiedzi. W zamierzeniu obrazy, muzyka i słowo mają tylko przestrzeń do kontemplacji i namysłu, poszukiwań archetypów, symboli czy metafizyki, zaś widz ma się stać współtwórcą spektaklu, poszukać własnej opowieści o Polsce.”

 

Muzykę Zagajewskiego wykona specjalnie wyselekcjonowany ansambl (z m.in. Wojciechem Błażejczykiem i Michałem Górczyńskim w składzie) poprowadzi Maciej Koczur, teksty recytował będzie Wojciech Kalarus, choreografię natomiast opracowała Dominika Knapik. Spektakl jest współfinasowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej oraz Instytucję Filmowę „Silesia-Film”

Organizatorami festiwalu są Miasto Kraków i Krakowskie Biuro Festiwalowe. Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 

Sacrum Profanum: Sono Genera (Anna Zaradny, Robert Piotrowicz, Jérôme Noetinger)

07 października 2016 r. 19.00

Centrum Kongresowe ICE Kraków

Koncert niebiletowany.

 

Sacrum Profanum: Opera o Polsce

08 października 2016 r. 18.00

Centrum Kongresowe ICE Kraków

Bilety na Eventim.pl

wtorek, 26 lipca 2016
wtorek, 28 czerwca 2016
wtorek, 21 czerwca 2016

Z okazji trwającego Euro, przypominam wiersz nieznanego autora o zupełnie innych mistrzostwach:

 

Opowiadanie piłkarza składu podstawowego Reprezentacji Polski (Mundial 2002).

 

Nam strzelać nie kazano - Wstąpiłem na pole
Ogromnego boiska. Ku*&a! Ja pie...**olę!
Kibiców koreańskich ciągną się szeregi
Po trybunach wysokich, aż po same brzegi.
Widziałem ich trenera: - przybiegli, coś powiedział,
A później już spokojnie na swej ławce siedział.
Sędzia gwizdnął w swój gwizdek, no i się zaczęło,
Lecz od owego pisku wnet z nieba lunęło.
A na mokrej murawie ciężko piłkę kopać,
Tak, aby butem czystym nie nadepnąć błota.

Co innego Korea, te brudasy skośne
Taplały się wciąż w błocie, jak dzieci radośnie.
Ubrudzili nam piłkę i potem strzelali...
Dudek chciał zostać czysty. Wy byście łapali?
Nie miejcie więc don żalu, ze w bramce stal z boku,
Wraz z żona oszczędzają na proszku w tym roku.
Cóż, że przegraliśmy, zachowajmy powagę.
Wszak wciąż mamy nad nimi moralna przewagę.
Po cóż kibic narzeka, musi się wydzierać?
Przecież już powiedziałem - nie kazano strzelać!

Nam strzelać nie kazano - a tu mecz kolejny.
Dzisiaj już deszcz nie pada, co za klimat chwiejny!
Trener jednak usłyszał, że znów będzie lało,
Dał więc swym zawodnikom złe ciuchy na ciało.
I ubrał on piłkarzy w koszulki specjalne
Co (choć zwykle z wyglądu) są nieprzemakalne.
Gdy jednak zapanuje przepiękna pogoda
Ogromna bywa z nimi często niewygoda
Nie przepuszczają potu, kleją się do ciała,
Nic dziwnego, ze Polska tak kiepściutko grała.

Inaczej Portugalia, ich główny menago
Niejednego w swym klubie trzymał Figo-fago.
Piłka zaś przyśpieszała, jak jakaś rakieta,
Kiedy miał ją przy sobie ten Pedro Pauleta.
Lecz najgorsze już było (taką grę pier...**lę!),
Że, gdy nie patrzyliśmy, to walili gole.
Płoche wasze obawy, cóż, że obrywamy!
W tym meczu honorowo na faule wygramy.
No i po co te krzyki, że nam władowano?
Przecież już powiedziałem - strzelać nie kazano!

Nam strzelać nie kazano - czas na Amerykę.
Kibice nas przywitali przeogromnym krzykiem!
Jak my w takich warunkach mamy móc pracować?!
Lecz dziś trener na szczęście kazał kibicować.
Siedzimy sobie zatem, ja, a obok Dudek.
Zajadamy chipsy, pijem gorący kubek;
Kiedym ja na odwrocie własny opis czytał,
Dudek wciąż do Tottiego eSeMeSy pisał.
Minęło już z pięć minut, wszyscy ciągle krzyczą...
No i jak mam to czytać, gdy oni tak ryczą?!

Wreszcie się ten mecz skończył, pewnie przegraliśmy,
Lecz nie patrzyłem ile - z Dudkiem gadaliśmy
Wciąż o naszych zarobkach. Małe jak cholera,
Aż musimy dorabiać. Czas zmienić trenera.
Nagle wzrok zawiesiłem na wielkich ekranach.
Jak to? Co to za cyfry? To fatamorgana?
Ale jednak, naprawdę, Polska dziś wygrała.
O ja pierdziu, ej Dudek, niezła wyszła chała!
Na usprawiedliwienie coś powiedzieć chcielim:

Nam strzelać nie kazano - oni nie wiedzieli...

sobota, 28 maja 2016

siła wyższa

Serial „Siła wyższa” nie cieszył się zbyt dobrą opinią. A niesłusznie, bo to całkiem dobra produkcja jest, byle tylko jej za poważnie nie traktować. Ani katolicyzmu, ani buddyzmu nie można się z tego serialu nauczyć nie można, ale czegoś jednak można. Moim zdaniem najmocniejszą jego stroną są sentencje poupychane to tu, to tam, jak rodzynki w cieście. Oto przykłady:

1. Pisklak zawsze myśli, że skorupka jajka najtwardsza od środka.

2. Szczęśliwy ojciec, co ma dwóch córki.

3. –Panimajesz? –No, rozumiju. Problemy budut.

4. Mistrz rozumie, dlatego mistrz.

5. Nasz zakon też samą dobrocią i łagodnością umęczyć potrafi.

6. Dwa stare mnichy. Słowa do rozmowy niepotrzebne.

7. Słowa nie zawsze ułatwiają porozumienie, choćby i milion ich wypowiedzieć.

8. A kto historię Kościoła przestudiował jak my, o manipulacji wie tyle, ze im się nawet nie śni.

9. Nasz prawosławny Kościół taki wojowniczy nie jest. A takim katolikiem być? Aż strach.

10. –No i chłop na końcu. Jak zawsze. Wiadomo. –Ostatni będą pierwszymi. -Ale kiedy?

11. To szczo buło, to z witrom po wodi popłynuło.

12. Nasza medycyna nowocześniejsza, ale jakby mniej pomaga.

13. Wiele dobrego o pierogach siostry Bazylii można powiedzieć, chociaż to Ruskie.

14. Prawicowiec zawiścią się żywi, to jedzenia nie potrzebuje.

15. Zakonnik od człowieka tak bardzo się nie różni.

16. Chyba naprawdę z Marsa jest. W każdym razie gdzieś z góry.

17. Ja ateist, ale prawosławny. To bliżej mi do Was, niż do buddystów.

18. Nawet z umiarem nie można przesadzać.

00:40, svetomir , FILM
Link Dodaj komentarz »
sobota, 23 stycznia 2016

 


Często dzielimy się dziwnymi mailami, które dostajemy. Dziś dostałem mail bez tytułu, o treści "silent and sad and did not reply. Nicholas felt the situation to be". Jest to urwany cytat z angielskiego przekładu "Wojny i pokoju" Tołstoja. Akapit, z którego wyrwano cytat, brzmi po polsku tak:
"Ojciec i matka już nie rozmawiali z synem o tej sprawie, wszakże w kilka dni potem hrabina wezwała do siebie Sonię i z okrucieństwem, jakiego się nie spodziewała ani jedna, ani druga, wyrzucała krewniaczce kokieterię wobec Mikołaja i niewdzięczność. Sonia w milczeniu, ze spuszczonymi oczyma, słuchała ostrych słów hrabiny i nie rozumiała, czego od niej chcą. Wszystko gotowa była poświęcić dla swych dobroczyńców. Myśl, by się poświęcić, była jej ulubioną myślą; przecie w tym wypadku nie mogła pojąć, komu i z czego ma zrobić ofiarę. Nie mogła nie kochać hrabiny i całej rodziny Rostowów, ale też nie mogła nie kochać Mikołaja i nie wiedzieć, że jego szczęście zależy od tej miłości. Była milcząca, smutna i nie odpowiadała. Mikołaj nie mógł, jak mu się zdawało, znosić dłużej takiej sytuacji i poszedł porozumieć się z matką. To błagał matkę, by przebaczyła jemu i Soni i zgodziła się na ich małżeństwo, to znów groził, że jeśli będą Sonię prześladować, wówczas natychmiast ożeni się
z nią potajemnie."

czwartek, 03 grudnia 2015

 

PROGRAM IMPREZY:

4 grudnia (piątek)
Inauguracja VII Rybnickiego Bożego Narodzenia i Kolędowania

Barbórka na Ignacym - Zabytkowa Kopalnia „Ignacy”, ul. Mościckiego 3
11.00-13.00 - Rybnicka Biesiada Barbórkowa. Program muzyczno-kabaretowy w wykonaniu Street Band Rybnik. Impreza biletowana - wejściówki: 10 zł do nabycia w Domu Kultury w Rybniku-Niedobczycach i w Zabytkowej Kopalni „Ignacy”


6 grudnia (niedziela) 
Kraina bajkowych postaci

Rynek
15.00 - Bajkowo-zimowe piosenki – koncert w wykonaniu młodych rybnickich artystów
16.00 - Bajkowa parada ulicami miasta z towarzyszeniem Elfiej Orkiestry; 
trasa: Plac Jana Pawła II - ul. Powstańców Śląskich – ul. Jana III Sobieskiego – rynek
16.30 - „Obudźmy choinkę” – uroczyste zapalenie świateł na choince; 
przejazd ulicami prowadzącymi do rynku oświetlonych riksz prowadzonych przez św. Mikołajów, którzy spotkają się pod choinką i spowodują jej rozbłyśnięcie
17.00 - Pokaz dużej iluzji i magii w wykonaniu niesamowitego Marcina Muszyńskiego
18.00 - Miniminkowy program dla dzieci – dwa wesołe Miniminki-łobuzy próbują dotrzeć do św. Mikołaja

Dodatkowe atrakcje:
14.00-18.00 - Animacje szczudlarzy na płycie rynku
14.00-19.00 - Świąteczne riksze – darmowe przejazdy dla dzieci w pojazdach prowadzonych przez św. Mikołajów


7 grudnia (poniedziałek)

10.00-14.00 - Integracyjne Warsztaty Świąteczne
Muzeum w Rybniku, Rynek 18


12 grudnia (sobota)
Kiermasze

Deptak (ciąg ulic Powstańców Śląskich – Jana III Sobieskiego)
8.00-15.00 - Świąteczny Pchli Targ, Giełda Staroci i Rękodzieła, Kiermasz Używanej Książki

Zabytkowa Kopalnia „Ignacy”, ul. Mościckiego 3 - Kiermasz świąteczny
11.00-17.00 - Kiermasz prac Warsztatów Terapii Zajęciowej z całego regionu, warsztaty wykonywania ozdób świątecznych dla dzieci oraz zajęcia baletowe
16.00 - Spektakl dla dzieci „Krzesiwo” w wykonaniu teatru SAFO 



13 grudnia
Kolędowa Niedziela

Rynek
14.00 - Życzenia Rybnickiej Rady Seniorów dla mieszkańców, koncert kolęd w wykonaniu chóru mieszanego z Rybnika-Golejowa pod kier. Heleny Zaik oraz chóru Bel Canto pod kier. Lidii Blazel-Marszolik
15.00 - Festiwal Rybnik ELECTRO Music:
- Pokaz powarsztatowy
- Prezentacja finalistów konkursu
- Koncert Piter Pan Beatbox & Morte feat. DJ Feel-X (Kaliber 44) kolędowo 
- Koncert zespołu Sudarynja ELECTRO – symbioza etnicznych wokali z nowoczesnymi, klubowymi, elektronicznymi brzmieniami
18.00 - Spektakl „Wena” Teatru Mariana Bednarka

Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Rybniku, ul. Szafranka 7
12.00-16.00 - Świąteczny Vinyl Swap
Giełda płyt winylowych, kompaktowych, kaset, nut, książek o tematyce muzycznej, nowego i używanego sprzętu grającego


14 grudnia (poniedziałek)

10.00-15.30 - Integracyjne Warsztaty Świąteczne 
Muzeum w Rybniku, Rynek 18



20 grudnia (niedziela)
Wigilijka z mieszkańcami

Rynek
15.00 - Występ laureatów regionalnych przesłuchań XXII Międzynarodowego Festiwalu Kolęd i Pastorałek w Będzinie im. Księdza Kazimierza Szwarlika
17.00 - Świąteczne życzenia Prezydenta Miasta Rybnika i wspólne wykonanie kolędy, przekazanie Ognia Betlejemskiego przez Harcerzy Hufca Ziemi Rybnickiej oraz tradycyjna Wigilijka z mieszkańcami
17.30 - Koncert gwiazdy – występ Krzysztofa Krawczyka z zespołem
18.30 - Koncert gospelowo-kolędowy Adam Kosewski & Zespół Wokalny BBC

 

Jarmark Bożonarodzeniowy
4-23 grudnia – rynek 
Świąteczne stoiska czynne będą w godzinach: od 10.00 do 18.00, z wyjątkiem 6 grudnia, 13 grudnia i 20 grudnia, kiedy to czynne będą od 11.00 do 20.00.

 

 

 

Szopka Bożonarodzeniowa
Plac Jana Pawła II pod Bazyliką pw. św. Antoniego
Oryginalna, ręcznie pleciona z siana szopka wykonana przez artystę Andrzeja Wrzecionkę

 

 
piątek, 27 listopada 2015

 

Wrogowie Kościoła katolickiego i religii jako takiej ostatnimi czasy posługują się dosyć często argumentami opierającymi się na polskim systemie prawnym, a konkretnie, na Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powołując się na rzekomy konstytucyjny rozdział Kościoła od państwa ( w rzeczywistości wzajemną autonomię tych dwóch bytów) domagają się eliminacji religii z życia publicznego. Czasami odwołują się też do starszych polskich konstytucyj, szczególnie do Konstytucji Marcowej. Warto więc zobaczyć, jak w rzeczywistości owe akty prawne na przestrzeni dziejów tę sprawę regulowały.

 

Konstytucja 3 Maja dawała Kościołowi katolickiemu pozycję dominującą w państwie: Religią narodową panującą jest i będzie wiara święta rzymska katolicka ze wszystkimi jej prawami. Przejście od wiary panującej do jakiegokolwiek wyznania jest zabronione pod karami apostazyi. Że zaś ta sama wiara święta przykazuje nam kochać bliźnich naszych, przeto wszystkim ludziom, jakiegokolwiek bądź wyznania, pokój w wierze i opiekę rządową winniśmy i dlatego wszelkich obrządków i religii wolność w krajach polskich, podług ustaw krajowych, warujemy. (Artykuł I). O sprawach religii traktował również artykuł X, mówiący o edukacji dzieci królewskich:

Komisji zaś edukacyjnej powinnością będzie podać układ instrukcji i edukacji synów królewskich do potwierdzenia sejmowi, a to, aby jednostajne w wychowaniu ich prawidła wpajały ciągle i wcześnie w umysły przyszłych następców tronu religię, miłość cnoty, Ojczyzny, wolności i konstytucji krajowej.





 

Konstytucja Księstwa Warszawskiego dawała religii katolickiej uprawnienia religii stanu, a innym wyznaniom swobodę: Art. 1: Religia katolicka, apostolska, rzymska jest religią stanu.

Art. 2: Wszelka cześć religijna jest wolna i publiczna.

Art. 3: Księstwo Warszawskie podzielone będzie na sześć diecezji, będzie w nim jedno arcybiskupstwo i pięć biskupstw. Dawała też królowi pewne uprawnienia kościelne: biskupów król mianuje, a Stolica Święta instytucję daje. W praktyce Kościół był mocno podporządkowany władzy świeckiej. Pośrednio mówił o tym inny artykuł tejże konstytucji: Art. 11. Skład ministerium jest następujący: minister sprawiedliwości, minister wewnętrzny i czci religijnych, minister wojny, minister przychodów i skarbu, minister policji, minister sekretarz stanu. Ministrowie są odpowiedzialnymi.

 

 

Konstytucja Królestwa Polskiego, zwanego potocznie Kongresówką, związanego unią personalną z Rosją, bardziej szczegółowo niż poprzednia regulowała sprawy religii: Art.11. Religia katolicko - rzymska wyznawana przez największą część mieszkańców Królestwa Polskiego będzie przedmiotem szczególniejszej opieki rządu, nie uwłaczając przez to wolności innych wyznań, które wszystkie bez wyłączenia obrządki swe całkowicie i publicznie pod protekcją rządu odbywać mogą.

Różność wyznań chrześcijańskich nie będzie stanowić żadnej przeszkody w używaniu praw cywilnych i politycznych.

Art.12. Duchowieństwo wszystkich wyznań jest pod protekcją i dozorem praw i rządu.

Art.13. Fundusze posiadane teraz przez duchowieństwo katolicko - rzymskie i przez duchowieństwo grekounickie, jako też te, które mu nadamy przez szczególne postanowienie, będą uznane za własność niewzruszoną i wspólną całej hierarchii duchownej, skoro rząd wskaże i przeznaczy wzwyż wspomnianemu duchowieństwu dobra narodowe składać mające jego uposażenie.

Art.14. W senacie Królestwa Polskiego zasiadać będzie tyle biskupów obrzędu katolicko - rzymskiego, ile prawo oznaczy województw. Zasiadać będzie prócz tego biskup grekounicki.

Art.15. Duchowieństwo wyznania ewangelicko-augsburskiego i wyznania ewangelicko reformowanego używać będzie wsparcia rocznego, które im nadamy.

Religia katolicka miała więc nadal pozycję nieco uprzywilejowaną w stosunku do innych , nie miała już jednak godności religii stanu. Również uprawnienia króla były tu ujęte w sposób bardziej stanowczy:

Art.42. Król mianuje arcybiskupów i biskupów różnych wyznań, sufraganów, prałatów i kanoników. Art.69. Namiestnik przedstawia do nominacji królewskiej podług osobnego urządzenia po dwóch kandydatów na każde miejsce wakujące arcybiskupa, biskupa, senatora, ministra, sędziego trybunału najwyższego, radcy stanu i referendarza.

O zatwierdzaniu hierarchów katolickich przez Stolicę Apostolska nie ma już wzmianki. Dla nadzoru nad Kościołem została ustanowiona Komisja Spraw Religijnych i Oświecenia Publicznego:

Art.76. Wykonanie praw powierzone będzie różnym wydziałom rządowym, jak niżej:

1) Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego;

Konstytucja regulowała też sprawy udziału duchownych w samorządzie lokalnym:

Art.133. Listę właścicieli mających prawo do wotowania na zgromadzeniach gminnych układać będzie rada wojewódzka; listę rękodzielników, kupców i obywateli znakomitych z talentów i przysług - komisja spraw wewnętrznych; listę plebanów i wikariuszów, jako też urzędników oświecenia - Komisja Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

 

W Konstytucji Marcowej z 1921 roku pozycja Kościoła Katolickiego była formalnie słabsza niż w konstytucjach dziewiętnastowiecznych. W praktyce jednak sytuacja Kościoła była dużo lepsza. Zarówno w Sejmie, jak i w Senacie zasiadali duchowni katoliccy, religia w szkołach była nauczana pod kontrolą Kościoła, mimo prób ze strony ugrupowań lewicowych nie wprowadzono cywilnego prawa małżeńskiego, państwo nie ingerowało w obsadę stolic biskupich, za wyjątkiem ordynariatu polowego.

Art. 95. Rzeczpospolita Polska zapewnia na swoim obszarze zupełną ochronę życia, wolności i mienia wszystkim bez różnicy pochodzenia, narodowości, języka, rasy lub religji. Cudzoziemcy używają pod warunkiem wzajemności równych praw z obywatelami Państwa Polskiego, oraz mają równe z nimi obowiązki, o ile ustawy wyraźnie nie wymagają obywatelstwa polskiego.

Art.102. Praca, jako główna podstawa bogactwa Rzeczypospolitej, pozostawać ma pod szczególną ochroną Państwa. Każdy obywatel ma prawo do opieki Państwa nad jego pracą, a w razie braku pracy, choroby, nieszczęśliwego wypadku i niedołęstwa — do ubezpieczenia społecznego, które ustali osobna ustawa. Państwo ma obowiązek udostępnienia także opieki moralnej i pociechy religijnej obywatelom, którymi się bezpośrednio opiekuje w zakładach publicznych, jak: zakłady wychowawcze, koszary, szpitale, więzienia, przytułki.

Art. 110. Obywatele polscy, należący do mniejszości narodowościowych, wyznaniowych lub językowych, mają równe z innymi obywatelami prawo zakładania, nadzoru i zawiadywania swoim własnym kosztem zakładów dobroczynnych, religijnych i społecznych, szkół i innych zakładów wychowawczych, oraz używania w nich swobodnie swej mowy i wykonywania przepisów swej religji.

Art.111. Wszystkim obywatelom poręcza się wolność sumienia i wyznania. Żaden obywatel nie może być z powodu swego wyznania i przekonań religijnych ograniczony w prawach, przysługujących innym obywatelom.

Wszyscy mieszkańcy Państwa Polskiego mają prawo wolnego wyznawania zarówno publicznie jak prywatnie swej wiary i wykonywania przepisów swej religji lub obrządku, o ile to nie sprzeciwia się porządkowi publicznemu ani obyczajności publicznej.

Art. 112. Wolności wyznania nie wolno używać w sposób przeciwny ustawom. Nikt nie może uchylać się od spełnienia obowiązków publicznych z powodu swoich wierzeń religijnych. Nikt nie może być zmuszony do udziału w czynnościach lub obrzędach religijnych, o ile nie podlega władzy rodzicielskiej lub opiekuńczej.

Art. 113. Każdy związek religijny, uznany przez Państwo, ma prawo urządzać zbiorowe i publiczne nabożeństwa, może samodzielnie prowadzić swe sprawy wewnętrzne, może posiadać i nabywać majątek ruchomy i nieruchomy, zarządzać nim i rozporządzać, pozostaje w posiadaniu i używaniu swoich fundacji i funduszów, tudzież zakładów dla celów wyznaniowych, naukowych i dobroczynnych. Żaden związek religijny jednak nie może stawać w sprzeczności z ustawami państwa.

Art.114. Wyznanie rzymsko-katolickie, będące religją przeważającej większości narodu, zajmuje w Państwie naczelne stanowisko wśród równouprawnionych wyznań.

Kościół Rzymsko-Katolicki rządzi się własnemi prawami. Stosunek Państwa do Kościoła będzie określony na podstawie układu ze Stolicą Apostolską, który podlega ratyfikacji przez Sejm.

Art.115. Kościoły mniejszości religijnych i inne prawnie uznane związki religijne rządzą się same własnemi ustawami, których uznania Państwo nie odmówi, o ile nie zawierają postanowień, sprzecznych z prawem. Stosunek Państwa do tych Kościołów i wyznań będzie ustalany w drodze ustawowej po porozumieniu się z ich prawnemi reprezentacjami.

Art. 116. Uznanie nowego lub dotąd prawnie nieuznanego wyznania nie będzie odmówione związkom religijnym, których urządzenia, nauka i ustrój nie są przeciwne porządkowi publicznemu ani obyczajności publicznej.

Art.120. W każdym zakładzie naukowym, którego program obejmuje kształcenie młodzieży poniżej lat 18, utrzymywanym w całości lub w części przez Państwo lub ciała samorządowe, jest nauka religji dla wszystkich uczniów obowiązkową. Kierownictwo i nadzór nauki religji w szkołach należy do właściwego związku religijnego z zastrzeżeniem naczelnego prawa nadzoru dla państwowych władz szkolnych.

 

 

Konstytucja Kwietniowa spraw religii nie poruszała wcale, gwarantując jedynie swobodę wyznania. Można więc ją nieco żartobliwie nazwać najbardziej ateistyczną z polskich konstycucyj. O ile w marcowej było 10 artykułów poświęconych sprawom wyznaniowym, to w kwietniowej tylko jeden:

Art. 7. Wartością wysiłku i zasług obywatela na rzecz dobra powszechnego mierzone będą jego uprawnienia do wpływania na sprawy publiczne. Ani pochodzenie, ani wyznanie, ani płeć, ani narodowość nie mogą być powodem ograniczenia tych uprawnień.



Również jeden artykuł poświęcono tym sprawom w konstytucji PRL z 1952, ale paradoksalnie dużo obszerniejszy:

Art.70.

  1. Polska Rzeczpospolita Ludowa zapewnia obywatelom wolność sumienia i wyznania. Kościół i inne związki wyznaniowe mogą swobodnie wypełniać swoje funkcje religijne. Nie wolno zmuszać obywateli do niebrania udziału w czynnościach lub obrzędach religijnych. Nie wolno też nikogo zmuszać do udziału w czynnościach lub obrzędach religijnych.

  2. Kościół jest oddzielony od państwa. Zasady stosunku państwa do kościoła oraz sytuację prawną i majątkową związków wyznaniowych określają ustawy.

  3. Nadużywanie wolności sumienia i wyznania dla celów godzących w interesy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jest karane.



Obecna konstytucja z 1997 roku, pod względem ilości miejsca poświęconego tym sprawom, nawiązuje na swój sposób do Konstytucji Marcowej:

Art. 25.

1. Kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione.

2. Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym.

3. Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego.

4. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem Katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy.

5. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami.

Art. 35.

1. Rzeczpospolita Polska zapewnia obywatelom polskim należącym do mniejszości narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury.

2. Mniejszości narodowe i etniczne mają prawo do tworzenia własnych instytucji edukacyjnych, kulturalnych i instytucji służących ochronie tożsamości religijnej oraz do uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących ich tożsamości kulturowej

Art. 53.

1. Każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii.

2. Wolność religii obejmuje wolność wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz uzewnętrzniania indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie, swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie. Wolność religii obejmuje także posiadanie świątyń i innych miejsc kultu w zależności od potrzeb ludzi wierzących oraz prawo osób do korzystania z pomocy religijnej tam, gdzie się znajdują.

3. Rodzice mają prawo do zapewnienia dzieciom wychowania i nauczania moralnego i religijnego zgodnie ze swoimi przekonaniami. Przepis art. 48 ust. 1 stosuje się odpowiednio.

4. Religia kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej może być przedmiotem nauczania w szkole, przy czym nie może być naruszona wolność sumienia i religii innych osób.

5. Wolność uzewnętrzniania religii może być ograniczona jedynie w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy jest to konieczne do ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób.

6. Nikt nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach religijnych.

7. Nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawnienia swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania.

Art. 85.

1. Obowiązkiem obywatela polskiego jest obrona Ojczyzny.

2. Zakres obowiązku służby wojskowej określa ustawa.

3. Obywatel, któremu przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na odbywanie służby wojskowej, może być obowiązany do służby zastępczej na zasadach określonych w ustawie.

Art. 233.

1. Ustawa określająca zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu wojennego i wyjątkowego nie może ograniczać wolności i praw określonych w art. 30 (godność człowieka), art. 34 i art. 36 (obywatelstwo), art. 38 (ochrona życia), art. 39, art. 40 i art. 41 ust. 4 (humanitarne traktowanie), art.

42 (ponoszenie odpowiedzialności karnej), art. 45 (dostęp do sądu), art. 47 (dobra osobiste), art. 53 (sumienie i religia), art. 63 (petycje) oraz art. 48 i art. 72 (rodzina i dziecko).


Z punktu widzenia obecnego sporu najistotniejszy jest artykuł 53. Każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii. Wolność religii obejmuje wolność wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz uzewnętrzniania indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie, swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie. Jak widać przepis daje wierzącym między innymi prawo do publicznego wyznawania swojej wiary, w czym zawiera się także prawo do eksponowania własnych symboli religijnych w miejscu, w którym się uczą, lub pracują. Wrogowie Kościoła argumentują, że wolność wyznawania religii jest ograniczona wolnością innych osób. Częściowo w istocie tak jest, ale nie jest to takie proste, jak usiłują nam wmówić. Konstytucja stanowi: Wolność uzewnętrzniania religii może być ograniczona jedynie w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy jest to konieczne do ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób. Nikt nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach religijnych. (Art. 53) Wolność innych osób nie ogranicza więc wolności wierzących automatycznie. Aby ją ograniczyć, konieczna jest ustawa. Parlament zgodnie z cytowanymi zapisami konstytucji może przyjąć ustawę zabraniającą wieszania krzyży w szkołach, czy obecności Prezydenta RP na nabożeństwach. Obecnie jednak takiej ustawy nie ma, toteż obecność religii w życiu publicznym jest całkowicie zgodna z obowiązującym w Polsce prawem. Byłaby też zgodna z prawem w świetle każdej z konstytucyj wcześniejszych. Paradoksalnie najłatwiej byłoby ją ograniczyć w świetle ustawy zasadniczej z 1935 roku, ale Palikot i jego towarzystwo chyba nie kwapiliby się do jej przywracania.

11:59, svetomir , RELIGIA
Link Komentarze (1) »
czwartek, 26 listopada 2015

Czechy

Aktywni ostatnio rodzimi antyklerykałowie w swojej walce z Kościołem katolickim i obecnością religii w przestrzeni publicznej używają różnych, często kuriozalnych argumentów. Jednym z nich jest powoływanie się na przykład Czech, które wydają się im ateistycznym rajem. Oto typowy przykład, zaczerpnięty z forum dyskusyjnego gazeta.pl: „Wiele krajów poradziło sobie z tymi zabobonami (przykład Czechy, które nawet korony nie przeznaczają na gusła).” Czy naprawdę Czechy są takie, jak je widzą w swoich marzeniach przypaleni palikociarze? Czy faktycznie w społeczeństwie czeskim dominują ateiści, a religia nie jest obecna w życiu publicznym, a przynajmniej państwowym? Przyjrzyjmy się temu zagadnieniu bliżej.

 

 

Najpierw spójrzmy na listę dni wolnych od pracy w Republice Czeskiej. Naszych antyklerykałów bowiem bardzo boli to, że w Polsce dniami wolnymi są święta Bożego Ciała, czy Trzech Króli. Jak to jest w Czechach? Oto lista dni wolnych w Republice Czeskiej, za czeską wikipedią:

-1 stycznia – Dzień odnowienia samodzielnego państwa czeskiego (Den obnovy samostatného českého státu) – na pamiątkę utworzenia samodzielnej Republiki Czeskiej w 1993, Nowy rok

-Poniedziałek wielkanocny (Velikonoční pondělí)

-1 maja – Święto pracy (Svátek práce)

- 8 maja – Dzień zwycięstwa (Den vítězství) (zakończenie II wojny światowwej w Europie)

-5 lipca – Dzień apostołów Słowian Cyryla i Metodego (Den slovanských věrozvěstů Cyrila a Metoděje) – na pamiątkę zapoczątkowania chrześcijaństwa w Państwie Wielkomorawskim w 863

- 6 lipca – Dzień spalenia Jana Husa (Den upálení mistra Jana Husa) - na pamiątkę tego wydarzenia w 1415 roku

- 28 września – Dzień czeskiej państwowości (Den české státnosti) - na pamiątkę zamordowania Świętego Wacława

- 28 października – Dzień powstania niepodległej Czechosłowacji (Den vzniku samostatného československého státu) – na pamiątkę powstania państwa czeskosłowackiego w 1918

-17 listopada – Dzień walki o wolność i demokrację (Den boje za svobodu a demokracii) – na pamiątkę dwóch wydarzeń- zamknięcia czeskich uczelni wyższych przez Niemców w 1939 i studenckich protestów z 1989, które zapoczątkowały aksamitną rewolucję.

-24 grudnia – Wigilia Bożego Narodzenia (Štědrý den)

-25 grudnia – Pierwsze Święto Bożego Narodzenia (1. svátek vánoční)

-26 grudnia – Drugie Święto Bożego Narodzenia (2. svátek vánoční)

Mamy więc dwanaście dni wolnych od pracy, innych niż soboty, czy niedziele. Spośród tych dwunastu świąt, siedem ma podłoże ewidentnie osadzone w różnych nurtach religii chrześcijańskiej, a dwóm następnym (1 maja, i 1 stycznia) można by od biedy przypisać ślady charakteru chrześcijańskiego. Oczywiście, w odróżnieniu od Polski, w Czechach statusu dni wolnych nie mają święta jednoznacznie katolickie, takie jak np. Boże Ciało, Wszystkich Świętych, czy Wniebowzięcia NMP. Wszystkie święta chrześcijańskie, będące w Republice Czeskiej dniami wolnymi od pracy są ważne dla większości czeskich wyznań chrześcijańskich. Św. Św. Cyryl, Metody i Wacław są znaczącymi postaciami nie tylko dla katolików zachodnich i wschodnich, ale również dla starokatolików, prawosławnych, husytów, braci czeskich, a w pewnym sensie także dla czeskich luteranów. Tak, czy inaczej powyższe zestawienie nie dowodzi raczej ateistycznego charakteru czeskiej państwowości. Czeska tożsamość patriotyczna jest zbudowana na podstawach chrześcijańskich, choć oczywiście nie ma tu dominacji jednego wyznania. Można je nazwać ekumenicznymi.

 

Do ciekawych wniosków może też doprowadzić analiza czeskich środków płatniczych. Najciekawsza jest moneta dwudziestokoronowa, która ma na awersie wizerunek Św. Wacława oparty na jego pomniku z placu jego imienia w Pradze i napis z tego pomnika: „Svatý Václave, vévodo české země, kníže náš, nedej zahynouti nám i budoucím“ (Święty Wacławie nie daj zginąć nam i przyszłym). Portret świętego i modlitwa na monecie byłyby raczej nie do przełknięcia dla wyznawców filozofa z Biłgoraja, gdyby ktoś u nas chciał taki pomysł zrealizować. Widocznie jednak Czesi nie są aż tak antyklerykalni, skoro im to nie przeszkadza. Do niedawna był też w użyciu piędziesięciokoronowy banknot z portretem Świętej Agnieszki Czeskiej. Wielkie godło republiki, na które składają się herby Czech, Moraw i Śląska, zawiera w sobie krzyż na piersiach śląskiego orła. Nota bene to Polska jest jedynym krajem Grupy Wyszehradzkiej nieposiadającym krzyża w godle. Również motto Czeskiej Republiki Pravda vítězí (Prawda zwycięży) ma religijne konotacje. Jest to cytat z listu Jana Husa, który z kolei cytował apokryficzną Trzecią Księgę Ezdrasza. Motto to jest uwidocznione nie tylko na symbolach i monumentach państwowych, ale też na husyckich kościołach. Hymnem republiki jest pierwsza zwrotka na swój sposób religijnej pieśni Kde domov můj. Tak więc cała symbolika czeskiej państwowości jest silnie przesycona elementami religijnymi.

 

Podczas, gdy u nas długo trwał spór o obecność TV Trwam na multipleksie cyfrowym, na czeskim jego odpowiedniku od samego początku i bez żadnych kontrowersyj jest obecna katolicka TV Noe. W państwie ateistycznym byłoby to raczej nie do pomyślenia. Nie jest też oczywiście prawdą, że państwo czeskie nie wydaje na wspólnoty religijne „ani korony”. Czesi mają swój fundusz kościelny, dużo obfitszy niż jego polski odpowiednik. Z tego funduszu wypłaca się pensje duchownym różnych wyznań. Nauczanie religii jest obecne w szkołach publicznych i finansowane przez państwo. Obecnie trwa też szeroko zakrojona akcja zwrotu majątku wspólnotom wyznaniowym, głównie Kościołowi katolickiemu, który miał go nieporównywalnie więcej niż wszystkie inne wspólnoty. Komu wiele zabrano, temu wiele się zwraca.

 

Również tezy o ateizmie czeskiego społeczeństwa są mocno przesadzone. Owszem 65% ludności Republiki Czeskiej to bezwyznazniowcy i liczba ta stale rośnie, przesadą byłoby jednak uznawanie wszystkich tych ludzi za ateistów, nawet jeżeli niekiedy tak się deklarują. Ciekawie wyglądała sprawa czeskiego ateizmu w czasie odbywających się u nas w 2012 roku mistrzostw Europy w piłce nożnej. Polski Kościół przygotował wtedy akcję ewangelizacyjną nastawioną na nawracanie „czeskich ateistów”. Skrytykował ten pomysł czeski proboszcz, Polak, ks. Zbigniew Czendlik: „Przede wszystkim pokazują, że nie znają swoich sąsiadów. To, że Czesi nie identyfikują się ściśle z żadną konkretną religią, nie oznacza, że nie są wierzący. Wierzą w Boga, a nie w instytucję, jaką jest Kościół. Plakaty i transparenty, o których pani mówi, będą natomiast sugerować, że Czesi to ateiści, których trzeba przy każdej okazji nawracać. A to krzywdząca, niesprawiedliwa opinia. Ktoś może się nawet obrazić. W moim odczuciu Czesi są bardziej uduchowieni niż Polacy, głębiej przeżywają swoją wiarę.” (za gazeta.pl)

Może w słowach tego księdza jest trochę przesady, ale o wiele więcej jest w nich racji. Zarówno państwowość, jak i społeczeństwo są przesiąknięte duchem chrześcijaństwa, tyle że nie wyznaniowego, a kulturowego. Wskazują na to wszystkie przesłanki wymienione powyżej. A chrześcijaństwo kulturowe nie jest ateizmem, choć czasami jest do niego pod wieloma względami podobne.

niedziela, 15 listopada 2015

paris

Zadziwiającym i przerażającym jest, jaka okropna fala nienawiści spada na spontaniczną internetową akcję modlitewną "Pray for Paris". A przecież modlitwa jest tą rzeczą, której teraz, po okrutnym saraceńskim ataku, to zbolałe miasto najbardziej potrzebuje. Paradoksalnie, fala jadowitego hejtu jest jednym z najlepszych dowodów na słuszność tej modlitewnej akcji. A więc módlmy się za Paryż, bo to najlepsze, co w tej chwili zrobić możemy.

czwartek, 12 listopada 2015
środa, 11 listopada 2015
środa, 07 października 2015

Charamsa

Ksiądz Krzysztof Charamsa w sposób niezwykle gwałtowny z osoby zupełnie nieznanej stał się bohaterem mediów całego świata w większości negatywnym. Publiczne mężołożnictwo kapłana katolickiego jest oczywiście wielkim skandalem i zjawiskiem godnym surowego potępienia. Moim jednak zdaniem sedno problemu leży gdzie indziej. Głównym grzechem tego kapłana jest nie nieczystość a pycha. Zaszokowało mnie jego twierdzenie, że wskutek grzechu stał się lepszym kapłanem oraz przekonanie, że jego wystąpienie jest kamieniem milowym w dziejach Kościoła, podczas gdy w rzeczywistości wydarzenie to jest niewiele znaczącym epizodem, o którym za dziesięć lat mało kto będzie pamiętał. Nie na darmo w spisie grzechów głównych to pycha jest na pierwszym miejscu. Pychą wszak zgrzeszył i sam Szatan.

czwartek, 17 września 2015
piątek, 24 lipca 2015
niedziela, 28 czerwca 2015
piątek, 26 czerwca 2015
środa, 10 czerwca 2015
poniedziałek, 20 kwietnia 2015
niedziela, 05 kwietnia 2015
sobota, 04 kwietnia 2015

 

Resurrexit

Χριστός ανέστη εκ νεκρών,

θανάτω θάνατον πατήσας,

και τοις εν τοις μνήμασι,

ζω ήν χαρισάμενος!

 

Chrystus zmartwychpowstał

Śmiercią śmierć pokonał

Tym, którzy w grobach leżą

Żywot wieczny darował

Alleluja

Radosnych Świąt Wielkanocnych

życzą

Ela, Artur, Pawełek i Martusia Rumplowie

17:02, svetomir
Link Dodaj komentarz »
niedziela, 22 marca 2015
piątek, 06 marca 2015
poniedziałek, 02 marca 2015

mapa

Nieraz już wzmiankowałem, że uważam, nie będąc zresztą w tym sądzie odosobnionym, że literatura piękna jest nie tylko przedmiotem badań humanistyki w ogólności, a antropologii kulturowej w szczególności, ale także jest sama sui generis antropologią kultury, należy więc do arsenału humanistyki. Dzieła literatury pięknej jednocześnie są składnikiem kultury i opisem kultury. Słusznie więc mają swoje miejsce w cyklu "Humanistyka z marketowego koszyka". Oczywiście dzieła literackie spełniają się w roli opisu kultury w różnym stopniu i z różnym powodzeniem. Szczególną rolę jako swego rodzaju prace antropologiczne odgrywają powieści mocno nasycone eseistycznymi dygresjami. Do takich właśnie utworów literackich należy "Mapa i terytorium" Michela Houellebecqa, którą ostatnim czasem nabyłem w Realu za sumę trzech polskich złotych. Akcja powieści sprowadza się do życiorysu fikcyjnego francuskiego artysty Jeda Martina. Jest ona prowadzona gładko, obfituje w ciekawe momenty i sprawia, że książkę dobrze się czyta. Toczy się we Francji i epizodycznie w Szwajcarii, w pierwszej połowie XXI stulecia. Właśnie tak, a nie jednym tylko słówkiem "współcześnie" trzeba określić czas akcji. Współcześnie to akcja się zaczyna (z pewnymi nawrotami ku przeszłości) a potem toczy się jeszcze przez lat kilkadziesiąt. Nie jest to jednak science fiction. Przyszłość jest tu bardzo podobna do teraźniejszości. Nie na tem jednak chciałem się skupić. Fabuła sama w sobie czyni tę książkę wartą przeczytania, trzeba jednak pamiętać, że stanowi ona jedynie pierwszy, najbardziej zewnętrzny jej krąg znaczeniowy. Przewodnią myślą tej książki, a zarazem jej drugim kręgiem znaczeniowym jest koncepcja głębokiego osamotnienia artysty, a w szczególności artysty genialnego, takim zaś jest Jed Martin. Człek ów nawiązuje co prawda relacje seksualne z kobietami, ale nie potrafi tworzyć z nimi trwałych związków, a nie ma przyjaciół, a relacje z ojcem ma trudne, mimo dobrej woli obydwu stron. To oczywiście nie pierwsza na świecie powieść opisująca podobne zjawisko. Zblíżony opis, dotyczący Paula Gaguina, można znaleźć w "Raju tuż za rogiem" Maria Vargasa Llosy. O ile jednak Vargas, opisując postać historyczną, musiał się trzymać faktów, to Houellebecq mógł sobie pozwolić na daleko idące przerysowania. Najgłębszym kręgiem omawianej ksiąźki są rozważania na temat roli w kulturze i życiu współczesnego i powspółczesnego człowieka dwóch freudowskich czynników: Erosa i Tanatosa. Rozważania te są prowadzone w dosyć drastyczny sposób, na przykład poprzez porównywanie funkcjonowania burdelu i zakładu eutanazyjnego. Te dwa wątki eseistyczne są niewątpliwie bardzo interesujące dla badaczy kultury i są ważnym głosem w dyskusji o niej. Są zresztą w tej książce jeszcze i inne antropologiczne wątki i motywy, ale te dwa uznałem za najważniejsze i w konsekwencji najbardziej warte zaprezentowania czytelnikom. Oczywiście ktoś inny, czytając tę książkę, może inne rzeczy silniej odebrać i w konsekwencji zupełnie inną recenzję napisać.

środa, 25 lutego 2015

iwaszkiewicz

Pisząc swój cykl "Humanistyka z marketowego koszyka" zarówno humanistykę, jak i marketowy koszyk traktowałem i traktuję bardzo szeroko. Omawiam więc tu nie tylko literaturę naukową i popularnonaukową, ale także eseistykę a nawet beletrystykę, wygrzebaną nie tylko w tytułowych hipermarketowych koszach z tanią książką, ale też w innych kanałach wyprzedażowych, takich jak na przykład dodatki książkowe do różnego rodzaju czasopism. I właśnie jako dodatek do jakiegoś niezbyt ambitnego kobiecego pisemka, którego tytuł z litości pominę, wypełnionego naiwnymi, zmyślonymi opowiastkami udającymi historie prawdziwe, nabyłem autobiografię Jarosława Iwaszkiewicza zatytułowaną "Książka moich wspomnień". Nie wiedzieć czemu, książka ta została włączona do serii poświęconej literaturze kobiecej. Pan Bóg jeden raczy wiedzieć co też szczególnie kobiecego jest w autobiografii jednego z największych polskich pisarzy ubiegłego stulecia, który wszak ponad wszelką wątpliwość był mężczyzną. Podczas lektury nieodparcie nasuwają się skojarzenia z omówioną już w niniejszej serii tekstów "Rodzinną Europą" Czesława Miłosza. Oczywiście są to pod pewnymi względami bardzo różne książki. O ile bowiem Miłosz napisał w istocie zbiór esejów ubrany jedynie w formę autobiografii, to Iwaszkiewicz popełnił autobiografię typową, o wręcz pamiętnikarskim charakterze. Dzieło Miłosza ma konsekwentnie programowy charakter, przemyślany aż do najdrobniejszego szczegółu, zaś wspomnienia skamandryty mają cechy swobodnego przepływu strumienia świadomości. Są jednak mimo wszystko między tymi książkami liczne podobieństwa, przedewszystkiem dlatego, że życiorysy obydwu literatów są w wielu punktach zbieżne. Obydwaj pochodzili z Kresów (Miłosz z Litwy, Iwaszkiewicz z Ukrainy), obydwaj studiowali prawo, obydwaj w okresie międzywojennym pracowali w instytucjach państwowych (Miłosz w Polskim Radiu, a Iwaszkiewicz w Ministerstwie Spraw Zagranicznych), obydwaj doskonale znali język rosyjski i dla obydwu duże znaczenie miała Francja. Kolejne podobieństwo tych książek to ich ramy czasowe. Obydwie obejmują okres pierwszej połowy dwudziestego stulecia ze szczególnym uwzględnieniem dwudziestolecia międzywojennego. Inny jest na pewno sposób pisania i to nie tylko w kwestii nasycenia tekstu dygresjami eseistycznymi, ale także w sposobie opisywania występujących w nim postaci. Miłosz metodycznie chronił prywatność wzmiankowanych przez siebie osób niepublicznych unikając wymieniania ich imion i nazwisk, Iwaszkiewicz zaś zupełnie się tym nie przejmował, sypiąc nazwiskami na lewo i prawo. A trzeba przyznać, że opowiadać tak o sobie, jak też o innych ludziach. Książka jest tedy skarbnicą wiedzy nie tylko o samym Iwaszkiewiczu, ale także o pozostałych skamandrytach (zwłaszcza Lechoniu i , nadto o Jerzym Liebercie, Karolu Szymanowskim i wielu mniej słynnych ludziach a w końcu też i o świecie polskiej szlachty na wschodniej Ukrainie, który to świat ostatecznie przestał istnieć w drugiej dekadzie ubiegłego stulecia.

 
1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 35